[REVIEW] phim The Mirror (1975): Đi tìm thời gian đã đánh mất

Bộ phim The Mirror (1975) là nỗ lực tái hiện quá khứ và cả những giấc mơ của một người đàn ông 40 tuổi tên Alexei đang nằm trên giường bệnh, lấy cảm hứng từ chính những mảnh ký ức rời rạc của đạo diễn Tarkovsky. Một nỗ lực tìm kiếm, góp nhặt và sắp xếp ký ức giữa hiện thực và mơ tưởng, giữa chủ quan và khách quan.

Đánh giá phim The Mirror (1975): Đi tìm thời gian đã đánh mất

Một sự nhạy cảm lớn về thời gian và cuộc chiến của con người với nó. Một nỗi sợ hãi mơ hồ về việc mọi thứ có thể tuột mất trong nay mai. Một sự kết hợp nhịp nhàng giữa nhạc, họa, thơ, màu sắc và đen trắng, câu chuyện, con người và những đoạn băng thời sự về chiến tranh. Một đứa trẻ đi lạc trong mơ để tìm lại thời gian đã mất.

phim The Mirror

Diễn viên Margarita Terekhova trong phim đã vào vai cả vợ- Natalya và mẹ của Alexei thời trẻ (còn mẹ của Alexei lúc về già do chính mẹ của Tarkovsky thủ vai) bởi một cái cớ vô cùng thân quen đấy là khi anh nhớ về tuổi thơ và mẹ bằng cách nào đó gương mặt của mẹ anh đã luôn là gương mặt của Natalya (trong khi đó thì vợ của Alexei lại thấy con trai mình ngày càng giống anh bởi vì họ chẳng bao giờ nói chuyện được như những người bình thường).

Việc Margarita thủ vai hai nhân vật cùng lúc với vẻ ngoài không khác gì nhau trong một câu chuyện phi tuyến tính làm cho bộ phim The Mirror thêm phần mơ hồ và khó nắm bắt. Nhưng chính sự xuất hiện ấy khiến chúng ta phải suy nghĩ thêm về một thứ giống như vòng lặp hay sự phản chiếu mà ở đó con cái sẽ tiếp tục mắc phải những sai lầm của cha mẹ. Chúng ta lớn dần lên và chúng ta phải chịu đau khổ. Như cách mà những lời thơ tình cất lên

“Và bầu trời mở ra trước mắt ta/ Trong khi phía sau ta số phận bám theo/ Giống như một kẻ điên cầm lưỡi dao cạo trong tay.

Cảnh trị liệu đen trắng đầu phim cho một thanh niên gặp khó khăn ngôn ngữ, sự xuất hiện lạ lùng của người bác sĩ trong khung cảnh nên thơ và những cơn gió biến cánh đồng cỏ thành những lớp sóng, người phụ nữ xuất hiện trong căn hộ cũ kỹ u ám đề nghị con trai của Alexei là Ignat đọc bức thư do Alexander Pushkin viết cho Chaadayev

Ký ức về một cậu bé tên Asafyev có cha mẹ chết trong cuộc bao vây Leningrad đã luôn quay 360 độ khi được lệnh quay về phía sau lưng, hình ảnh cô gái tóc đỏ với đôi môi luôn bị nứt. Tất cả hiện lên như một bản nhạc đầy ngẫu hứng, mang một thứ cảm giác rất cá nhân mà mọi sự lý giải đều vô ích.

phim The Mirror

Những lời thơ do bố của Tarkovsky viết và đọc trong phim The Mirror bằng cách nào đó tạo ra một thứ nhịp điệu vô cùng ăn khớp với toàn thể bộ phim, một vài trong số chúng kể chuyện tình yêu, một chút ít còn lại mang những ẩn dụ về thời gian, cuộc đời, sự sống và cái chết gói gọn bên trong nó. Những đứa con như phần nối dài của đời sống chúng ta và chúng ta lại là phần nối dài của tổ tiên. Tuổi tác hay thời gian chỉ là một công cụ sắp đặt trật tự cho thế giới còn sâu trong bản thân thời gian, chúng trống rỗng.

“Cái chết nào đâu tồn tại

Tất cả đều bất tử. Tất cả là bất tử

Không cần phải sợ chết ở tuổi 17 hay ở tuổi 70

Chỉ có thực tại và ánh sáng

Không có cái chết hay bóng tối

Khi sự bất tử tràn qua

Nếu tôi sống trong một ngôi nhà, ngôi nhà sẽ đứng vững

Tôi sẽ gọi về một thế kỷ bất kỳ

Tôi sẽ bước vào đó và xây một ngôi nhà

Đó là tại sao vợ con anh ngồi cùng với tôi bên một cái bàn

Tổ tiên và con cháu anh cũng vậy”

Trong phim The Mirror, Tarkovsky không chỉ đảo lộn trật tự thời gian mà sau cùng ông còn phá vỡ nó, ông đưa những đứa trẻ của quá khứ đến cạnh người mẹ già của hiện tại, để thông báo cho bà về đám cháy và được đáp lại bằng một thái độ thờ ơ, hay khi cả ba (mẹ của hiện tại, Alexei và em khi còn là những đứa trẻ của quá khứ) đi dạo trong dáng vẻ vội vã cùng nhau trên một cánh đồng đầy hoa dại.

phim The Mirror

Tất cả cho chúng ta thấy, thời gian ở đây là một trò đùa. Những nhân vật dường như đang đi lạc và phá vỡ trật tự thời gian và họ không cần phải ý thức về nó nữa. Có lẽ đó chỉ là một giấc mơ của Alexei (hay Tarkovsky) nơi họ có thể bên cạnh người mẹ già hiện tại của mình trong hình hài của một đứa trẻ như đã từng mong ước.

“Trong giấc mơ ấy tôi sẽ trở về là một đứa trẻ và tôi thấy vui một lần nữa bởi vì mọi thứ vẫn còn ở phía trước, mọi thứ đều khả thi”

Khoảnh khắc ấy còn đẩy xa hơn thế khi mà Alexei nằm trên giường bệnh thả cho một con chim được bay, khi ấy anh quay trở về không chỉ trong hình hài một đứa bé mà trong một thoáng chốc anh đã quay trở về trước khi mình ra đời khi mẹ anh nằm bên cạnh bố anh, cả hai cùng hạnh phúc và nghĩ về đứa con tương lai. Và ngôi nhà của họ mới phút trước vẫn ở đó thì phút sau lại chỉ còn là những mảnh gỗ mục ruỗng.

Tất cả diễn ra trong phim The Mirror đúng như cách mà Proust (tác giả của bộ tiểu thuyết Đi tìm thời gian đã mất) từng nói: “Những thiên đường có thật là những thiên đường mà chúng ta đã mất”

Content Protection by DMCA.com