[REVIEW] phim Mặt Nạ (Persona) 1966: Vai diễn bạn mang tới là gì

Bộ phim Mặt Nạ (Persona) được làm năm 1966 của đạo diễn Ingmar Bergman rõ ràng là một câu chuyện về Identity (thường được dịch là “bản sắc” nhưng ở đây chúng ta sẽ để nguyên), nên có lẽ không gì thích hợp hơn để bắt đầu bài viết về Persona bằng một chuyện cười chưa bao giờ hết buồn cười của Zlazloj Zlizlek

Đánh giá phim Mặt Nạ (Persona) 1966: Vai diễn bạn mang tới là gì

“Để thư giãn sau công việc rao giảng và trình diễn những phép lạ. Chúa Giê-su quyết định nghỉ ngơi một chút trên bờ biển hồ Galilee. Trong trận đấu golf với một trong những tông đồ của mình, có một cú đánh khó thực hiện; Giê-su đã thực hiện nó rất tệ và quả bóng rơi xuống nước.

Mặt Nạ (Persona)

Vậy nên ông đã thực hiện một mẹo nhỏ thông thường: đi trên mặt nước, đến nơi có quả bóng thì thò tay xuống và nhặt nó lên. Khi Giêsu thử đánh lại lần nữa, vị tông đồ mới nói với ông ta rằng, ca này khó lắm chỉ có người như Tiger Woods mới có thể làm được thôi.

Ông trả lời: ‘Cái gì? Ta là con trai của Chúa, ta có thể làm những gì mà Tiger Woods có thể làm!’ rồi Giê-su đánh lại ngay một cú. Và quả bóng một lần nữa hạ cánh xuống nước. Vậy nên ông lại buộc phải đi bộ trên mặt nước để nhặt lại quả bóng.

Lúc này, một nhóm du khách người Mỹ đi ngang qua và một trong số họ quan sát những gì đang diễn ra, quay sang vị tông đồ và nói: “Chúa ơi, gã này là ai? Ông ta nghĩ mình là Chúa Giê-su hay gì vậy? Người tông đồ trả lời: ‘Không, một kẻ ngốc nghĩ mình là Tiger Woods!’

Đây là cách mà ‘nhận dạng tưởng tượng’ (fantasmatic identification) hoạt động: không một ai, ngay cả chính Thiên Chúa trực tiếp là những gì anh ta là, tất cả đều cần một điểm nhận dạng thay thế (về mặt cốt lõi) nằm ở bên ngoài.”

Câu chuyện cười này là cánh cửa để bước vào thế giới trong Mặt Nạ (Persona). Một thế giới mà ngay từ đầu Bergman đã rào trước chúng ta rằng nó không có thật, nó là một bộ phim đang chạy. Nhưng những gì phản ánh trong nó thực sự khiến chúng ta băn khoăn rằng đâu là thật, đâu là tưởng tượng; chúng ta được xây dựng lên từ những gì và chúng ta có thật với một ai đó không? Những hình ảnh lạ lùng và thậm chí có phần kinh dị, máu me xuất hiện đầu phim là để thách thức chính chúng ta về năng lực phân biệt thật giả ấy.

Mặt Nạ (Persona)

Một nữ diễn viên tên Vogler đã ngừng nói giữa chừng tại buổi diễn của mình và dường như vĩnh viễn về sau đó. Mọi bài kiểm tra cho thấy, cô hoàn toàn khỏe mạnh về mặt thể chất và tinh thần. Cô câm lặng, có lẽ bởi cô không còn nhu cầu đeo thêm một chiếc mặt nạ nào nữa. Y tá Alma xuất hiện là người chăm sóc và theo sát nhằm lấy được sự tin tưởng của cô.

Một nhiệm vụ quá rủi ro mà ngay từ đầu linh cảm mách bảo Alma phải từ chối nó bởi nó sẽ đưa cô tới một điểm mâu thuẫn cùng cực nơi cô nhận biết rõ những đau đớn ở mình và cùng lúc cô mất đi chính mình.

Mặt Nạ (Persona) trong tiếng Latin còn có nghĩa là ‘cái mặt nạ’. Vogler câm lặng và thường mỉm cười, cô gặp y tá Alma- chính là ‘điểm nhận dạng thay thế’ của Vogler hay nói cách khác Alma là cái mặt nạ của Vogler, một vai trò xã hội mà Alma sắm vai thay cho Vogler.

Họ gặp nhau và chúng trùng khớp. Alma nói không ngừng nghỉ còn Vogler câm lặng, sự đổi cực đầy phi lý trong một tiến trình trị liệu và có lẽ ở đó Almar đã tự nhìn vào Vogler để thấy mình, nhưng cũng đồng thời để đồng nhất mình với một người khác.

Điều quan trọng ở đây là sự ăn khớp mà họ có có chân thực không? Có tồn tại cái chân thực là chính ai đó không? Và ở đây, ai là ai? Dường như chúng ta được tạo nên với toàn những huyễn tưởng? Tất cả những gì bộ phim cung cấp chỉ dừng lại ở những câu hỏi.

Bergman mang tới những nhân vật và một ý tưởng thiên tài. Nghề nghiệp của Alma bản thân nó đã là một thứ nghề nghiệp sống thay cho người khác. Toàn thời gian bên những người mình cần chăm sóc và cứ thế cố gắng gán một thứ ý nghĩa gì đó cho những việc mình làm.

Mặt Nạ (Persona)

Còn Vogler im lặng và tàng hình sau khi từ bỏ quá nhiều cái mặt nạ cô phải mang trong nghiệp diễn. Tình huống đặt ra ở đây là không ai có thể trút bỏ hết tất cả những mặt nạ của mình, bởi có lẽ sẽ không còn gì phía sau đó.

Những nỗi đau, nỗi sợ hãi tồn tại. Tôi đã bao giờ có thật với bạn chưa? Và bạn có thuộc về hiện thực này? Câu hỏi quan trọng ở đây là ‘đâu là vai diễn của bạn?’ chứ không phải ‘con người chân thực của bạn là ai?’.

Sự ồn ào người ta trút lên nhau trong Mặt Nạ (Persona) và Vogler tồn tại như một cái hố đen của lặng im vĩnh viễn nuốt chửng mọi lời nói của Alma. Alma đi từ yêu thương tới chối bỏ, giận giữ, tới đau khổ với chính sự thấu cảm của mình. Và Bergman, một lần nữa lại gửi chính mình vào trong phim của ông như một đứa trẻ không được mong đợi, lớn lên từ trong bụng mẹ lạnh lẽo.

 

Content Protection by DMCA.com